Projekt konkursowy Centrum Południe w Gdańsku odpowiada na potrzebę wykształcenia nowego, lokalnego centrum dzielnicy w oparciu o założenia miasta zwartego, integrując aspekty środowiskowe, społeczne i ekonomiczne. W projekcie operacjonalizowaliśmy pojęcie miasta zwartego. Przyjęliśmy założenie że miasto zwarte oznacza wygodne przejścia piesze, dostępność kluczowych punktów życia codziennego, atrakcyjny krajobraz miejski oraz wszechobecną zieleń, która wspomaga regenerację uwagi. Dla mieszkańców dzielnicy Południe, miasto zwarte powinno być zatem tożsame z wygodą w korzystaniu z oferty programowej miasta.
Obszar południowego Gdańska to dynamicznie rozwijająca się część miasta, która wciąż nie posiada wyraźnie zdefiniowanego centrum dzielnicowego, które uporządkuje istniejącą strukturę przestrzenną i zaproponuje atrakcyjne oraz dostępne przestrzenie publiczne dla mieszkańców. Projekt odnosi się do szerszego kontekstu i dąży do poprawy kondycji przestrzeni miejskich przez wprowadzanie rozwiązań takich jak: budowanie pierzei ulicznych, wprowadzanie dominant i domykania istniejących wnętrz osiedlowych. Odcinkowe zwężenie al. Pawła Adamowicza oraz wprowadzenie drobnych pawilonów usługowych to strategiczne interwencje znacząco podnoszące jakość przestrzeni miejskiej przy stosunkowo niewielkim nakładzie zasobów.
Kluczowym elementem kompozycji urbanistycznej jest układ zwartej zabudowy wzdłuż ulic Lawendowe Wzgórze i Warszawskiej. Buduje to pierzeje pełniące rolę „ścian osłonowych”, które porządkują przestrzeń i chronią wnętrze kwartału przed hałasem ruchliwych arterii. Dzięki temu wewnętrzna część założenia zyskuje przyjazną, pieszą skalę oraz charakter miejskiego centrum.
Struktura centrum opiera się na osi kompozycyjnej – sekwencji przestrzeni publicznych o zróżnicowanym charakterze. Od najbardziej miejskiego Placu Dzielnicowego, przez bardziej kameralny plac przy Bibliotece Południe, aż po Plac Parkowy stanowiący przejście do Parku Południowego. Poszczególne wnętrza miejskie tworzą czytelną strukturę orientacyjną i sprzyjają różnorodnym formom aktywności.
Istotnym elementem kompozycyjnym jest także dominanta wysokościowa przy skrzyżowaniu głównych ulic, wieża z parkingiem P+R, usługami oraz ogólnodostępnym tarasem widokowym. Budynek ten pełni rolę punktu orientacyjnego oraz miejsca aktywności, wzmacniającego tożsamość nowego centrum.
Projekt zakłada różnorodność form zamieszkiwania i funkcji – od usług i przestrzeni warsztatowych po mieszkania średniookresowe, wspomagane czy akademickie. Takie podejście sprzyja aktywności miejsca przez całą dobę oraz wprowadzaniu zróżnicowanej społeczności. Przewidziano także możliwość realizacji kooperatyw mieszkaniowych oraz elastyczność funkcjonalną budynków, umożliwiającą ich adaptację w przyszłości.
W projekcie wykorzystano zastany potencjał okolicy, rezygnując z kosztownych i inwazyjnych ingerencji w krajobraz. Zieleń istniejąca jest traktowana jako zasób, który należy zachowywać i wspierać. Istotną rolę w projekcie odgrywa błękitno-zielona infrastruktura. System retencji powierzchniowej, rabat deszczowych i strumieni bioretencyjnych wspiera gospodarowanie wodą opadową i zwiększa odporność miasta na zmiany klimatu. Zieleń projektowana jest jako mozaika zróżnicowanych mikrokrajobrazów roślinnych, które wzmacniają bioróżnorodność i zapewniają płynne przejście między zabudową a Parkiem Południowym.
W projekcie uwzględniono także potencjał istniejącej infrastruktury transportowej i wzmocnienie jej poprzez nowe połączenia autobusowe i lokalizację nowych przystanków, aby poprawić dostępność Centrum dla wszystkich mieszkańców Dzielnicy. Główne obiekty publiczne okolicy zlokalizowane są w sąsiedztwie węzła przesiadkowego, co dodatkowo zwiększa dostępność i intensywność ruchu w obrębie centrum.
Wszystkie te zabiegi mają na celu wykształcenie środowiska miejskiego, które jest dostępne zarówno w wymiarze fizycznym jak i psychologicznym, gdzie odległości nie wydają się „nie do pokonania”, ulice nie stanowią barier, a większość codziennych sprawunków można załatwić pieszo lub rowerem.
